Rol kunde

 

All the world‘s a stage, and all the men and women merely players. They have their exits and their entrances and one man in his time plays many parts …

Shakespeare

 

De gehele wereld is een schouwtoneel, en de mensheid haar acteurs. Ieder heeft haar eigen opkomsten en afgangen en elk op zich speelt vele rollen in vele delen…..

 

Vrij vertaald!

 

Lieke Deelstra (1967)

 

Als theatermaker, docent en actrice ben ik mij op gegeven moment gaan afvragen:

‘wat doe ik nu eigenlijk echt als ik acteer, als ik in een rol stap?’

Aan de ene kant neemt de rol mij over (maskerspel o.a.), ik ben de rol, aan de andere kant ben ik dat natuurlijk helemaal niet, want ik heb nog steeds besef dat ik Lieke ben en weet wat ik doe op het toneel.

Op momenten op het podium ervoer ik een verhoogde mate van aanwezigheid en bewustzijn.  Een gevoel van 100 % alertheid en in het nu aanwezig zijn. Een wonderbaarlijke, verslavende paradoxale sensatie van totale overgave en toch controle hebben.

 

Toen ik met biografiewerk begon ben ik me bewust geworden van de waarde van de theater training. Door theater te spelen train je jezelf om flexibel en snel in en uit verschillende rollen te stappen. Je traint je om je diepgaand met je rol te verbinden en toch bewustzijn te houden over wat je aan het doen bent.

Het riep de vraag op: "Wat is een rol en wat betekent dat?"

Dit zette mij aan om me te verdiepen en programma’s te ontwikkelen waarin mensen via biografieonderzoek en theater hun rol, hun spoor en bestemming kunnen gaan vinden.

Ik noem mij zelf rol-kundige. En help je graag bij het vinden van jouw authentieke rol om jouw doelen te verwezenlijken.

 

Ik begeleid sensitieve, creatieve en begaafde mensen die vastlopen in het vele wat op ze af komt.

Ik help ze bij het vinden van hun juiste spoor waarmee ze authentiek en gesterkt in hun rol gaan staan.

Met het juiste spoor zet je je ideeën op aarde.

Je krijgt grip op je leven en vertrouwen in je kwaliteiten. Om vol vertrouwen op pad te gaan naar de toekomst.

 

Wat is jouw rol, jouw spoor? Wat is jouw roeping? 

Dat is de vraag die mij drijft in alles wat ik doe.

 


ROL-achtergrond

 

Het woord “rol” komt voort uit de "toneelrol". Oorspronkelijk de toneeltekst die een personage in een theaterstuk speelde.

In vroegere tijden bestond de boekvorm nog niet en waren dat rollen perkament. Daaruit voortkomend is men het personage als “rol” gaan aanduiden.

Tijdens het verloop van het toneelstuk ontrolde de rol zich letterlijk en figuurlijk.

De toneelrol (de voorgeschreven tekst en de instructies, dus wat het personage letterlijk zegt en de regie over hoe het personage moet reageren, handelen en voelen en vanuit welke motivatie) werd synoniem met het personage, de acteur die een rol speelde.

Dat is interessant want dat indiceert dat een rol te maken heeft met voorgeschreven handelingen en reacties, zowel innerlijke (motivaties en beweegredenen) als uiterlijke (handelingen en acties)

Maatschappelijk heeft het woord “rol” een betekenis gekregen in welke rol men speelt vanuit positie en functie gezien. In spreekwoorden wordt daarbij vaak nog naar theater situaties gerefereerd bv; “uit je rol vallen”, “de eerste rol spelen”, of “de hoofdrol spelen”, “de rollen omdraaien”, “een belangrijke rol spelen”.

 

Voor mij staat rol onontkomelijk verbonden met roeping. Jouw rol roept je, je hoeft alleen nog maar te ontdekken welke het is.

 

Rollen; Wat zijn dat?

 

Een rol aannemen, in een rol stappen, een rol innemen…We zeggen het zo makkelijk maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee?

Een rol ontstaat in je positie tot de verhouding tot anderen. Een rol zegt in positieve zin iets over een kwaliteit, maar kan in negatieve zin als stigma op je plakken.

Een rol kan door je functie, taak, beroep en positie bepaald zijn maar daar juist ook bovenuit stijgen en er doorheen fietsen.

Een rol kan specifiek met je functie te maken hebben. Bijvoorbeeld een manager heeft de rol van een leidinggevende. Maar kan juist ook je kwaliteit in je functie aangeven; elke manager geeft namelijk leiding op een eigen specifieke manier. De manager kan de rol hebben van een luisterend oor, een besluitnemer, een aanspoorder, een stuurder, een verzorger, een coach, een controleur etc.


 

Rollen buiten het beroep, de ambacht of functie

 

Een rol kan specifiek met je beroep te maken hebben, een timmerman heeft meestal de rol van een maker, een bouwer, maar kan natuurlijk ook de rol hebben van een kunstenaar. De rol kan helemaal buiten het beroep om gaan.

Zo kende ik eens een timmerman die voor de klanten waar hij bij in huis kwam en waar hij kasten bouwde de rol van ‘relatietherapeut’ op zich nam. Vanwege zijn interesse in mensen had hij altijd een luisterend oor en liefdevol hart voor alle problemen die de mensen hadden. Hij wilde de mensen zo graag gelukkig maken dat hij via de kast, het bed of de nieuwe deur een nieuwe impuls in het leven en relatie van de mensen gaf. Zijn kasten werden een symbool van de mogelijkheden die hij voor hun leven zag.

 

Daarnaast kan je rol bepaald zijn door afspraken en taken. Als die niet duidelijk zijn, of er wordt niet aan de afspraken gehouden kan dat zeer verstorend werken op het proces en kan het je totaal uit je rol halen.

  
Voorbeeld: Binnen een vergadering kun je een rol toegewezen krijgen vanuit je functie, (notulist, voorzitter) maar ook een bepaalde rol innemen d.m.v. je eigen inbreng of acties.


Denk bijvoorbeeld aan een vergadering waarbij een iemand de vergadering voor zit; de voorzitter. Als een andere deelnemer op de stoel van de voorzitter gaat zitten en ongevraagd zaken gaat bepalen of ter discussie stellen die bij de taak en rol van de voorzitter horen is kan dat verstorend zijn voor het geheel. De voorzitter zal zich bewust in zijn rol moeten opstellen ten bate van de zaak. In het ene geval kan dat zijn door de ander even zijn rol over te laten nemen en daarna terug te pakken, of degene hard terug te fluiten omdat hij/zij over de streep gaat, dat hangt geheel van de situatie af. Maar de voorzitter kan dat alleen goed doen als hij zich bewust is van zijn rol ten bate van het geheel.

 

Afhankelijk van de situatie kan het vervelende of juist geweldige consequenties hebben. Zwart wit gezien kun je stellen dat het vervelend/verstorend werkt wanneer iemand het onbewust doet en wanneer het bewust en in een sociaal proces gebeurt kan het zeer waardevol werken. De taak van de voorzitter in dit geval is om de actie van de deelnemer die zich (even) als voorzitter gaat gedragen bewust in het proces te zetten door het benoemen wat de ander doet.


Voorbeelden:

Een kind gaat de rol van de ouder overnemen. Als de ouder niet ingrijpt, kan dat een zware last zijn voor de ontwikkeling van het kind. Een ouder die het niet doorheeft gaat onbewust op zijn kind leunen en verzaakt zijn rol als ouder met alle gevolgen vandien.


Een leidinggevende:

Een manager geeft onvoldoende duidelijk leiding waardoor een werknemer (delen van) de rol van leidinggevende over gaat nemen, dit kan tot conflicten en frustratie leidden aan beide kanten.

 

Een rol zegt iets over je positie, en je verhouding tot de ander, maar je rol kan wel los staan van je maatschappelijke positie.

Bijvoorbeeld;

Een werknemer kan in een bepaalde situatie zijn werkgever/leidinggever troosten als daarna de rollen maar weer hersteld worden. Tijdelijk uit een rol stappen om een ander iets te schenken wat hij/zij in nood menselijk nodig heeft.

 

Voorbeeld:

Een moeder die met haar kind even als mede kind een spel speelt en daar onbedaarlijk van geniet, zich even verliest in haar eigen kind zijn. Dat is voor het kind een geweldige ervaring, als de moeder daarna maar weer wel de moederrol van verantwoordelijke volwassene oppakt. Een moeder die alleen altijd kind is met haar kind pakt de rol van moederzijn niet op.

 

Rolbesef

 

Via rolbesef of rolbewustzijn kun je ontdekken welke rol je inneemt en wilt innemen.

Door het rolbesef ontstaat bewustzijn over de bovenpersoonlijke taak van je rol, je rol neem je in, je bent het niet, dat geeft vrijheid om vanuit je rol te handelen waar dat als privé persoon wellicht onmogelijk is.

Bewustzijn verkrijgen over je rollen werkt bevrijdend en genezend. Het inzicht en de ervaring (via oefening) in het ontdekken van verschillende rollen en het schakelen daartussen geeft weer sturing over jezelf en je leven

In mijn nieuwe beroep als rol deskundige gaat het erom de ander, degene die met een vraag naar mij komt, uiteindelijk zelf de rolkundige van zijn eigen leven te laten zijn. De vraagsteller is immers de expert van zijn/haar leven maar heeft vaak een ander (gemeenschap) nodig om het bewustzijn en flexibiliteit (nieuwe manier van ertegen aan te kijken) te ontwikkelen om er mee verder te komen.

 

Via (biografie) onderzoek en spel, oefening en training wordt je je bewust van je eigen rollen, van het kader en de grens van je rol, van datgene wat je rol eigenlijk van je vraagt en van datgene hoe jij je rol in wilt kleuren en vorm wilt geven. Door het vermogen wat daardoor ontstaat kun je bewuster in en uit je rol stappen, positie innemen en om positie vragen (waar anderen je de rol moeten “geven’)

 

De opgedrongen rol

 

Mensen belanden soms door situaties en ontwikkelingen of door hun karakter, gedrag en positie in bepaalde rollen. Vaak zonder dat het bewust gewild en gezien wordt. Dat brengt een gevoel van onmacht, een gevoel te worden ”geleefd”. Zeker als binnen een sociale context een mens ook nog op een bepaalde manier, vanuit een bepaalde rol, gezien gaat worden. De rol wordt dan een harnas, een stempel waar maar lastig van los te komen is. (denk aan de rol van pestslachtoffer op een school) Dat kan zelfs als verstikkend en stigmatiserend worden ervaren. Als mensen je vanuit een bepaald ooghoek bekijken, een rol op je plakken, wordt je vastgezet en kost het heel wat kracht om dat weer te doorbreken, zowel bij jezelf als bij de ander.

 

Rol en roeping

 

Vanuit biografieonderzoek spreken we van “het nieuwe beroep” datgene dat je werkelijk doet onder de beroepen en taken die je uitvoert. Dat wat je wezenlijk doet, dat wat verbonden is met jouw bestemming, met jouw idealen, met dat waartoe jij op aarde bent, met jouw authentieke deskundigheid.

Om het leven vruchtbaar te leven, om iets van datgene neer te zetten waartoe jij hier bent, om dat vol te houden in alle tegenslagen, weerstanden en crisis van het leven…. Bewust zijn en inzicht in de eigen ontwikkeling zijn broodnodig om steeds weer opnieuw jouw spoor te pakken te krijgen, om vol te houden.

Ontwikkelings bewustzijn is geen status quo, het leven verandert voordurend.

Het vergt een grote moed en volharding om in die verandering steeds weer opnieuw op pad te gaan, vertrouwen te ontwikkelen dat je op de goede weg zit, dat je in de goede rol stapt. En dat je in staat bent om in de verschillende wegen het juiste oordeelsvermogen ontwikkeld om de goede te kiezen.

Ik help je graag bij het vinden van jouw authentieke rol om jouw doelen te verwezenlijken.

 

 

Meer weten?

www.werkplaatsstap.nl

Lieke Deelstra

 

Inloggen